Geçtiğimiz günlerde İsviçreli bir hacker grubu tarafından sızdırıldığı öne sürülen belgelerin kamuoyuna ulaşmasının ardından uluslararası gündemi hızla domine eden başlıklardan biri haline gelen Cemiyet, Silikon Vadisi merkezli tekno-feodal çevrelerin uluslararası siyaset ve stratejik düşünce üretimi üzerindeki etkisini görünür kılarak geniş çaplı ve uzun süreli bir tartışma dalgasını tetiklemiştir.

Peter Thiel ile ilişkilendirilen “Dialog” adlı cemiyet kamuya açık şeffaf bir kurumdan çok, tekno-feodallerin arasında dolaşan kapalı ve davet usulü bir tartışma platformu olarak biliniyor. Basına sızan bilgiler ve araştırma haberlerine göre bu cemiyet, 2000’lerin ortalarından itibaren Peter Thiel çevresindeki teknoloji, finans, siyaset ve güvenlik dünyasından etkili isimleri bir araya getiren gizli bir fikir ağı şeklinde ilerlemiş durumda. Resmî açıklamalarında amaçları için uzun vadeli düşünce paylaşımı ve stratejik diyalog gibi ifadeler kullansalar da kamuoyunda ve medyada bu cemiyet çoğu zaman Silikon Vadisi’ndeki tekno-feodallerin buluştuğu ve düzenlediği toplantılarından biri olarak görülüyor.

Cemiyetin merkezinde Peter Thiel bulunuyor. Thiel, yalnızca bir yatırımcı değil, aynı zamanda teknoloji ile devlet arasındaki güç ilişkisini yeniden yorumlayan bir tekno-feodal. PayPal’dan Facebook yatırımlarına, Palantir’in kurucu ortaklığından risk sermayesi fonlarına kadar uzanan kariyeri, onu Silikon Vadisi ve Amerikan siyaseti içinde benzersiz bir güç odağı haline getirdi. Ancak onu diğer yatırımcılardan ayıran şey, yalnızca ekonomik etkisi değil; aynı zamanda modern demokrasilerin işleyişine, bürokrasinin ve liberal demokrasilerin verimsizliğine ve son olarak teknoloji ve yapay zekanın şu anki ve gelecekteki siyasi etki kapasitesine dair geliştirdiği özgün fikirlerdir.

Dialog benzeri cemiyetlerin önem kazanmasının arkasında da Thiel’in düşünsel çerçevesi yatıyor. Sızdırılan verilere göre cemiyetin toplantılarında yapay zekâ, üçüncü dünya savaşı, üyelerin cinsel hayatı, demografik krizler, Çin-ABD rekabeti, küresel güvenlik senaryoları ve hatta medeniyetin uzun vadeli geleceği gibi oldukça geniş ve stratejik başlıklar tartışılıyor. Bu yönüyle cemiyet, klasik bir iş toplantısından çok, geleceğe dair senaryo üretim laboratuvarına benzemekte.

Cemiyetin bir diğer önemli boyutu ise katılımcı profili. İnternete sızan listelerde tekno-feodaller, risk sermayedarları, akademisyenler, medya temsilcileri, siyasetçiler ve güvenlik bürokrasisiyle bağlantılı isimler yer alıyor. Katılımcı profili oldukça önemli zira normal şartlarda Cemiyette yer alan bu gruplar farklı dünyalarda faaliyet gösterir: teknoloji şirketleri inovasyon üretir, siyasetçiler politikalar üretip kararlar alır, güvenlik kurumları stratejileri uygular, medya ise bunları kamuya anlatıp rıza oluşturur. Cemiyette ise bu sınırlar bulanıktır, tüm üyeler aynı tartışma ortamı içinde bulunmaktadır; teknoloji girişimcilerinin veri-temelli düşünme biçimi ile devlet ve güvenlik kurumlarının stratejik/risk odaklı bakışı aynı tartışma alanında birleşir. Bu birleşme, yalnızca fikir alışverişi değil, aynı zamanda ortak bir epistemolojik zemin üretmektedir ve bu zemin, uzun vadede politika tasarımının sınırlarını fiilen etkileme konusunda ciddi riskler oluşturur.

Bu birleşme, bazı araştırmacıların dikkatini özellikle “güç yoğunlaşması” meselesine çekiyor. Eleştirilere göre sorun, gizlilikten ziyade bu farklı güç alanlarının aynı entelektüel çerçevede buluşmasıdır. Çünkü bu tür ağlar, gelecekteki teknoloji politikalarının, güvenlik stratejilerinin ve hatta ekonomik yönelimlerin dolaylı olarak şekillenmesine zemin hazırlayabilir. Öte yandan karşı argüman olarak Cemiyetin sadece yüksek seviyeli bir düşünce paylaşım platformu olduğunu, karar alma mekanizması olmadığını ve fikir alışverişi düzeyinde kaldığını savunanlar olsa da ileride Cemiyetin adını siyaset sahnesinde duymamız çok olası.

Thiel’in düşünsel etkisini anlamak için onun entelektüel arka planını da iyi anlamak gerekir. Özellikle Fransız düşünür René Girard’ın fikirleri Thiel üzerinde büyük etki bırakmıştır. Stanford Üniversitesi’nde lisans öğrencisiyken Girard’ın derslerine katılmasıyla fikirlerinden etkilenmiştir. Girard’ın “mimetik arzu” teorisine göre insanlar kendi isteklerini bağımsız bir şekilde üretmez; başkalarının arzu ettiği şeyleri taklit eder. Bu taklit de rekabeti artırır ve toplum içinde sürekli bir gerilim üretir. Thiel ise bu fikri hem iş dünyasına hem de küresel siyasete uyarlayarak modern dünyanın sürekli rekabet ve kriz üreten bir yapıya sahip olduğunu ve liberal demokrasilerin çözümsüz kaldığı savunur. Bu noktada liberal demokrasilerin çözümsüzlüğü iddiası, yalnızca ideolojik bir eleştiri değil, aynı zamanda kurumsal kapasiteye yönelik bir gözlem olarak da sunulur: modern dünyanın sistemleri giderek daha karmaşık sorunlar üretmekte, ancak bu sorunlara karşılık verecek karar alma hızı ise aynı ölçüde artmamaktadır. Thiel’in yaklaşımında bu durum, alternatif güç merkezlerinin özellikle teknoloji şirketlerinin ve tekno-feodallerin daha etkili bir rol oynamasına zemin hazırlayan tarihsel bir dönüşüm olarak yorumlanır.

Sonuç olarak Thiel’in liderliğini yürüttüğü Cemiyet, klasik anlamdaki gizli bir örgütten ziyade, modern dünyadaki güç merkezlerinin birbirine yaklaşmasıyla ortaya çıkan hibrit bir yapı olarak görülebilir. Teknoloji, yapay zeka, finans, siyaset ve güvenlik alanlarının iç içe geçmesi, bu tür bağlantıları daha görünür ve aynı zamanda tartışmaya açık bir hale getirmiştir. Bu yüzden Dialog Cemiyeti, yalnızca kimlerin katıldığı üzerinden değil, aynı zamanda hangi kavramların hangi risk tanımlarının ve hangi gelecek senaryolarının meşru kılınıp kabul edildiği üzerinden de okunmalıdır. Bu tür cemiyetlerde asıl etki, doğrudan karar üretmekten, kararların hangi entelektüel sınırlar içinde mümkün hale geldiğini belirleme gücünde ortaya çıkar. Dolayısıyla mesele, görünür politik sonuçlardan çok, bu sonuçları önceleyen düşünsel zeminlerin nasıl inşa edilip rıza oluşturulduğu ve hangi aktörler tarafından şekillendirildiği sorusuna dayanmaktadır.